Για την επιστημονική κατάρτιση της Γιάννας Παναγοπούλου μόνο θετικά σχόλια μπορεί να ακούσει κάποιος στον χώρο της Ποινικής Δικονομίας. Η διακεκριμένη ποινικολόγος πρωταγωνιστεί στην κεντρική σκηνή της νομικής επιστήμης, άλλοτε ως συνήγορος υπεράσπισης, άλλοτε ως πολιτική αγωγή. Σε έναν χώρο, που για πολλούς θεωρείται ανδροκρατούμενος, η Παναγοπούλου κατάφερε με τη δουλειά της και τις γνώσεις της να κερδίσει την αποδοχή των συναδέλφων της και όχι μόνο.
Οι εύστοχες επισημάνσεις της, οι καίριες παρεμβάσεις της και η σοβαρότητα, με την οποία προσεγγίζει κάθε υπόθεση κάνουν τη Γιάννα Παναγοπούλου απαραίτητη και στη δική μας δουλειά. Η παρουσία της σε τηλεοπτικές εκπομπές έχει βοηθήσει σημαντικά και τους παρουσιαστές να αναδείξουν κάθε πτυχή μίας υπόθεσης, αλλά προσφέρει και στους τηλεθεατές τη δυνατότητα να αντιληφθούν τι ακριβώς έχει συμβεί.
Ζήτησα τις νομικές γνώσεις της έπειτα από τον σάλο που προκλήθηκε για την πρόωρη αποφυλάκιση του επονομαζόμενου «παιδεραστή του Ρεθύμνου» και για το νέο θρίλερ με πρωταγωνιστή «το τέρας του Κάβου». Ανταποκρίθηκε στο αίτημά μου και συζητήσαμε όχι γι’ αυτές καθ’ αυτές τις υποθέσεις, αλλά για το νομικό καθεστώς που οδηγεί στις αποφυλακίσεις. Για τα ενδεχόμενα κενά της νομοθεσίας, αλλά και για το μερίδιο ευθύνης που έχει ο κάθε εμπλεκόμενος στη διαδικασία.
–Τις τελευταίες ημέρες έχει προκληθεί σάλος για τις αποφυλακίσεις ενός παιδεραστή κατά συρροή και ενός καταδικασθέντα για πολλούς βιασμούς. Γιατί επιτρέπει η πολιτεία να βγαίνουν στην κοινωνία άτομα με τέτοια εγκληματική δράση;
«Αφής στιγμής υπάρχει συγκεκριμένη νομοθετική πρόβλεψη για την απόλυση των κρατουμένων, δηλ. έχει ψηφιστεί νόμος που προβλέπει την αποφυλάκιση στο πλαίσιο της αποσυμφόρησης των φυλακών, η Δικαιοσύνη και οι δικαστές που απαρτίζουν το δικαστικό συμβούλιο υποχρεούνται να τον εφαρμόσουν. Βέβαια, εν προκειμένω γεννάται το εύλογο ερώτημα πως η Πολιτεία, ο Νομοθέτης, οδηγήθηκε στην ψήφιση αυτού του νομοθετήματος που απολύει δράστες σοβαρών αξιοποίνων πράξεων, όπως ο βιασμός κλπ χωρίς να λαμβάνονται υπόψη εις βάθος και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του καταδικασθέντος, αλλά και μετά την απόλυση να τίθεται υπό επιτήρηση για την επανένταξή του στο κοινωνικό σύνολο».
– Τι στοιχεία εξετάζει ένα Δικαστικό Συμβούλιο όταν συνεδριάζει για να αποφασίσει εάν θα αποφυλακιστεί πρόωρα ένας κατάδικος;
«Από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 105-110 Π.Κ και άρθρου 25 Ν.2058/52, άρθρων 1 παρ. 5,6,7,8 και 4 παρ. 2 και 3 του Ν.2207/1994, όπως ισχύουν σήμερα, για την υπό όρο απόλυση καταδίκου απαιτείται ή συνδρομή στο πρόσωπο του κρινόμενου καταδίκου ορισμένων τυπικών και ουσιαστικών προϋποθέσεων. Οι πρώτες ορίζονται στο άρθρο 105 ΠΚ, σύμφωνα με την παρ. 1 του οποίου “όσοι καταδικάσθηκαν σε ποινή στερητική της ελευθερίας μπορούν να απολυθούν υπό τον όρο της ανάκλησης, σύμφωνα με τις πιο κάτω διατάξεις και εφόσον έχουν εκτίσει α) προκειμένου για φυλάκιση τα δύο πέμπτα της ποινής τους, β) προκειμένου για πρόσκαιρη κάθειρξη τα τρία πέμπτα της ποινής τους και γ) προκειμένου για ισόβια κάθειρξη τουλάχιστον είκοσι (20) έτη.
»Προκειμένου για ποινές κάθειρξης δεν μπορεί να χορηγηθεί στον κατάδικο η υπό όρο απόλυση, αν δεν έχει παραμείνει στο σωφρονιστικό κατάστημα για χρονικό διάστημα ίσο με το 1/3 ένα τρίτο της ποινής που του επιβλήθηκε και σε περίπτωση ισόβιας κάθειρξης, δεκαέξι έτη. Το χρονικό διάστημα του ενός τρίτου προσαυξάνεται κατά τα δυο πέμπτα των λοιπών ποινών, στην περίπτωση που αυτές συντρέχουν σωρευτικά. Σε κάθε περίπτωση όμως, ο κατάδικος μπορεί να απολυθεί, αν έχει εκτίσει είκοσι έτη.
»Μοναδική ουσιαστική προϋπόθεση για τη χορήγηση της απόλυσης υπό όρους, είναι η καλή διαγωγή του κρατουμένου κατά τη διάρκεια εκτίσεως της ποινής του. Κατά συνέπεια, η χορήγηση της απολύσεως είναι υποχρεωτική, εκτός εάν το αρμόδιο δικαστικό συμβούλιο κρίνει, με ειδική αιτιολογία, ότι η διαγωγή του καταδίκου κατά τη διάρκεια της εκτίσεως της ποινής του, συμπεριλαμβανομένης και της προσωρινής κρατήσεως του, δεν υπήρξε καλή ή υπήρξε κατ’ επίφαση μόνο καλή και ως εκ τούτου υπάρχει κίνδυνος ότι ο απολυόμενος υφ’ όρον θα τελέσει νέες αξιόποινες πράξεις και γι’ αυτό καθίσταται απολύτως αναγκαία η συνέχιση της κρατήσεως του. Για την αξιολόγηση της διαγωγής του καταδίκου πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η εν γένει συμπεριφορά του, όπως εκδηλώθηκε κατά τη διάρκεια της κρατήσεως του, για δε την αξιολόγηση της επικινδυνότητας αυτού προς τέλεση νέων αξιοποίνων πράξεων πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και ο χαρακτήρας του, όπως διαγιγνώσκεται με βάση την όλη διαγωγή του κατά τη διάρκεια εκτίσεως της ποινής του. Αντίθετα δεν λαμβάνονται υπόψη στοιχεία που ανάγονται στον προ της καταδίκης του χρόνο και δη στην πράξη για την οποία καταδικάσθηκε, στην προηγούμενη ζωή του και στις προγενέστερες ατομικές και κοινωνικές του περιστάσεις, αφού τα στοιχεία αυτά αξιολογήθηκαν, κατ’ άρθρο 79 ΠΚ, για την επιμέτρηση της ποινής του. Η ερμηνεία αυτή συνάδει, αφενός προς το νομικό χαρακτήρα και το σκοπό του θεσμού της υφ’ όρον απολύσεως, ως σωφρονιστικού μέτρου, που αποσκοπεί στην αποφυγή της υποτροπής διά της ηθικής βελτιώσεως του καταδίκου και στην κοινωνική αποκατάσταση αυτού, και αφετέρου προς την υπεροχή της ειδικής προλήψεως ως σκοπού της ποινής, στο στάδιο αυτό».
– Προκύπτουν ποινικές ή και πολιτικές ευθύνες για αυτές τις αποφυλακίσεις;
«Η αποφυλάκιση προβλέπεται από αντίστοιχο Νόμο. Οι Δικαστές είναι εφαρμοστές του Νόμου. Τον Νόμο τον ψηφίζει η Βουλή. Εμείς ψηφίζουμε τους Βουλευτές, που αποφαίνονται για λογαριασμό μας. Συνεπώς, για ό,τι συμβαίνει στην κοινωνία μας ευθύνη έχουμε όλοι μας και ο καθένας ατομικώς. Σαφέστατα και εγείρεται θέμα πολιτικής ευθύνης αλλά συνάμα και ατομικής ευθύνης. Η Πολιτεία οφείλει να διαφυλάττει την ασφάλεια των πολιτών και να εγγυάται την δημόσια τάξη. Τέτοιου είδους περιστατικά σαν κι αυτό που αναφέρατε κλονίζουν το αίσθημα εμπιστοσύνης των πολιτών και προκαλούν το κοινό περί δικαίου αίσθημα».
– Απ’ όσα γνωρίζετε, για την καταγγελία της 34χρονης στην Κέρκυρα, υπάρχει περίπτωση να ‘ναι το επονομαζόμενο «τέρας του Κάβου» θύμα συνωμοσίας και όχι ο δράστης της απαγωγής;
«Δεν γνωρίζω την συγκεκριμένη ποινική δικογραφία και δεν μου επιτρέπεται να προβώ σε χαρακτηρισμούς σαν τους ως άνω, δεδομένου ότι το λόγο τον έχει η Δικαιοσύνη και οι δικαστές, οι οποίοι θα αποφανθούν για το τι πραγματικά συμβαίνει».
– Σε ποιο στάδιο βρίσκονται οι έρευνες για τον λογιστή στην Κρήτη; Είναι η υπόθεση, για την οποία εμφανιστήκατε πρόσφατα στην εκπομπή της Αγγελικής Νικολούλη «Φως στο τούνελ»…
«Είναι στο στάδιο της προδικασίας. Αναμένουμε την κλήση των κατηγορουμένων σε απολογία από τον κύριο Ανακριτή Νεαπόλεως, που χειρίζεται τη συγκεκριμένη ποινική δικογραφία. Θεωρώ ότι οι εξελίξεις σε αυτήν την υπόθεση θα είναι καταιγιστικές για την δικαίωση της ψυχής του άτυχου νεαρού άνδρα, του Τηλέμαχου Κακουλίδη».
